HOMA-IR hesaplama: açlık glukoz (mg/dL veya mmol/L) ve açlık insülin (mIU/L) değerlerinizden Matthews 1985 formülü ile HOMA-IR skorunuzu ve Türk Endokrinoloji Derneği eşik değerlerine göre yorumunu öğrenin.
HOMA-IR hesaplama: açlık glukoz (mg/dL veya mmol/L) ve açlık insülin (mIU/L) değerlerinizden Matthews 1985 formülü ile HOMA-IR skorunuzu ve Türk Endokrinoloji Derneği eşik değerlerine göre yorumunu öğrenin.
İnsülin direnci hesaplama (HOMA-IR) aracı; açlık glukoz ve insülin değerlerinizden Matthews ve ekibinin 1985'te yayımladığı standart formülle insülin direnci skorunuzu hesaplar. Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği önerisine göre HOMA-IR > 2,5 insülin direnci başlangıcı, > 5 ise belirgin insülin direnci olarak değerlendirilir. Bu araç tıbbi tanı yerine geçmez; doktor değerlendirmesi için bir endokrinolog veya iç hastalıkları uzmanına başvurun.
Matthews 1985 formülü iki şekilde yazılabilir: mg/dL biriminde HOMA-IR = (Açlık glukoz × Açlık insülin) / 405; mmol/L biriminde HOMA-IR = (Açlık glukoz × Açlık insülin) / 22,5. Glikoz birim dönüşümü: 1 mmol/L ≈ 18 mg/dL. Örnek: 100 mg/dL glikoz + 12 mIU/L insülin = (100 × 12) / 405 ≈ 2,96 → insülin direnci başlangıcı.
HOMA-IR (Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance), Matthews ve ekibinin 1985'te tanımladığı, açlık glukoz ve açlık insülin değerlerinden vücudun insüline ne kadar dirençli olduğunu gösteren bir skordur. Glukoz tolerans testlerine alternatif basit ve düşük maliyetli bir tarama yöntemidir.
Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği önerisine göre: < 1,0 çok iyi insülin duyarlılığı, 1,0-2,5 normal aralık, 2,5-5,0 insülin direnci başlangıcı, > 5,0 belirgin insülin direnci. 2,5 üzeri değerler insülin direnci tanısı için ek tetkiklerle değerlendirilmelidir.
Matthews 1985 formülü: HOMA-IR = (Açlık glukoz × Açlık insülin) / 405 (mg/dL biriminde) veya HOMA-IR = (Açlık glukoz × Açlık insülin) / 22,5 (mmol/L biriminde). 22,5 = 18 × 5,0 (18 mg/dL/mmol × normal kabul edilen referans). Aracımız iki birimi de destekler.
Test sabah 8-12 saatlik gece açlığı sonrası yapılır; su dışında yiyecek/içecek alınmamalıdır. Egzersiz ve stres testten 24 saat önce kısıtlanmalı; bazı ilaçlar (steroid, diyabet ilaçları) sonucu etkileyebilir.
HOMA-IR > 2,5, insülin direnci başlangıcı veya prediabetes göstergesi olabilir. Tip 2 diyabet, PCOS, obezite ve metabolik sendrom için risk artışını işaret eder. Yaşam tarzı değişiklikleri (kilo verme, düşük glisemik diyet, düzenli egzersiz) ile düşürülebilir.
Polikistik over sendromu (PCOS) hastalarında insülin direnci sık görülen bir bulgu olduğundan HOMA-IR rutin bir tarama parametresidir. Tip 2 diyabet öncesi (prediabetes) dönemde de HOMA-IR yükselir; bu nedenle erken tanı için faydalı bir göstergedir.
Evet. HOMA-IR tek başına tanı koymak için yeterli değildir; endokrinolog veya iç hastalıkları uzmanı eşliğinde diğer tetkikler (HbA1c, OGTT, lipid profili) ile değerlendirilmelidir. Tıbbi tedavi kararı bu araç temel alınarak verilmemelidir.
Halk arasında 'HOMA hesaplama' ifadesi genellikle HOMA-IR hesaplamasını ifade eder. HOMA modeli aslında iki bileşeni içerir: HOMA-IR (insülin direnci) ve HOMA-β (beta hücre fonksiyonu). Klinikte yaygın olarak HOMA-IR kullanılır; bu araç HOMA-IR hesaplar.
Evet. Pediyatrik hastalarda HOMA-IR eşikleri yaş, puberte evresi ve cinsiyete göre değişir. Genel olarak prepubertal çocuklarda > 2,5, pubertal dönemde > 3,16 eşik kabul edilebilir; ancak değerlendirme bir çocuk endokrinoloji uzmanı tarafından yapılmalıdır.